Vaktinde ödenmeyen borcun hükmü

Zamanında ödenmeyen alacaklarım için gecikme farkı alabilir iyim?
Bu soruyu bize İzmir'den yazan okurumuz Zekeriya Bey soruyor.
Paranın alım gücünün günden güne düştüğü enflasyonun hüküm sürdüğü bir ortamda, birbirimize olan mal bedeli veya para borçlarını ödemede, paranın değerini ve alım gücünü hesaba katarak ödemelerimizi yapmalıyız. Böyle olmadığı takdirde, alacaklı tarafın zarar görmesi, borçlu tarafın da haksız kazanç elde etmesi söz konusu olur.
İslam, "Ne zarar vermek, ne de zararı zararla karşılamak vardır" prensibini getirdiği için taraflardan birinin veya hepsinin zararına yol açan faizi yasaklamıştır. Ancak gecikme süresi içinde meydana gelen enflasyondan dolayı paranın değerindeki düşme ise farklı bir meseledir. Borçlar, dengiyle ödenir. Kâğıt parada denklik ise sadece paranın alım gücüyle belirlenebilir. Alım gücü düşen para aynı rakam üzerinden ödenemez. Paradaki değer kaybını, herhangi bir sebeple borcunu geciktirenler de ödemelidir.

PARANIN REEL DEĞERİ KORUNMALI

Enflasyonist ortamlarda, kişinin alacağının reel değerinden bir eksilme söz konusu olduğu için, geçmiş borçlanmalar tahsil edilirken paranın, borçlanma esnasındaki yahut da enflasyona uğradığı andaki alım gücü ile tahsil edilebilir. Paranın reel değeri, verildiği andaki enflasyona uğramamış değeridir. Bu meblağ, sahibinin gerçek parasıdır.
Bu itibarla bir mal satın alıp bedelini zamanında ödemeyen kişi, borcunu daha sonra öderken o malın bu günkü değeri üzerinden ödemelidir. Bir mal satıp bedelini zamanında alamayan kişi, alacağını daha sonra alırken, o malın bu günkü değeri üzerinden tahsil edebilir.